Korte geschiedenis van de rol van poëzie in het verzet van Indonesië tijdens de kolonisatie en latere periodes
Een vollediger beeld draagt bij aan onze kennis, zodat we ons beter kunnen verhouden met de geschiedenis.
Korte geschiedenis van de rol van poëzie in het verzet van Indonesië tijdens de kolonisatie en latere periodes
Hoe komt het dat we weinig weten over de mannen en vrouwen die een grote rol hebben gespeeld in dat land dat zo lang tot het Nederlands overzeese rijk gerekend werd? Wie kent hier Indonesische helden, schrijvers, dichters en journalisten die zich verzet hebben tegen de Nederlandse terreur?
Poëzie en verzet is een kleine aanvulling op de literaire geschiedenis van het Nederlandse overzeese rijk. De bundel Poëzie & Verzet gaat over poëzie als vorm van verzet tegen de koloniale overheersing en opent met het beroemde gedicht Sama Rasa dan Sama Rata van Marco Kartodikromo, journalist, dichter en schrijver die in 1932 in concentratiekamp Boven-Digoel in Nederlandse gevangenschap overleed.
In de eerste hoofdstukken wordt een korte geschiedenis geschetst van de koloniale overheersing, het leven in de koloniale samenleving Nederlands-Indië en de verschillende poëziestromingen gedurende die lange periode van kolonisatie. Er zijn in Nederland nog veel witte vlekken in de geschiedenis over drieënhalve eeuw kolonisatie. De periode van gedeelde geschiedenis is een bladzijde die we maar al te graag snel omslaan omdat de herinneringen niet passen in het beeld dat wij onszelf hebben aangemeten als tolerant volk.
Het tweede deel van Poëzie en Verzet bestaat uit portretten en een selectie van poëzie van een vijftiental dichters die gedurende die lange periode van bezetting via hun poëzie een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan bewustwording over de vernietiging van de eigen cultuur, het leed van de slavernij en gedwongen arbeid en maatschappelijke onderdrukking.
‘Kunst moet een stem zijn voor hen die geen stem hebben’, zegt de bekende dichter, toneel/schrijver en performer Rendra. Tijdens het regime van Suharto (1965-1998) wordt hij vanwege zijn kritiek over corruptie, sociale ongelijkheid en onderdrukking van de vrijheid van meningsuiting meerdere keren gecensureerd en gearresteerd door de Orde Baru.
In de bundel staan portretten en gedichten van:
- Kartini (1879-1904)
- Marco Kartodikromo (1890-1932)
- Sanusi Pane (1905-1968)
- Armijn Pane (1908-1970)
- Sutan Takdir Alisjahbana (1908-1994)
- Amir Hamzah (1911-1946)
- Chairil Anwar (1922-1949)
- Rivai Apin (1927-1995)
- Asrul Sani (1926-2004)
- Rukiah Kertapati (1927-1996)
- N.H. Dini (1936-2018)
- Rendra (1935-2009)
- Joko Pinurbo (1962-2024)
- Toeti Heraty (1933-2021), Goenawan Mohamad (1941-…)
De opgenomen gedichten zijn zowel in het Nederlands als in Bahasa Indonesia opgenomen. In de bijlage zijn de censuurmaatregelen opgenomen die in de koloniale periode de basis waren voor het belemmeren van het vrije woord.
Achtergrond
De publicatie Poëzie & Verzet is speciaal samengesteld voor Cisca Pattipilohy die 26 februari 2026, 100 jaar werd. Haar actieve leven weerspiegelt een eeuw aan veranderingen die naadloos samenvallen met grote historische ontwikkelingen en gebeurtenissen in Indonesië.
Hier is (interne link maken op de website) podcast Cerita Cisca. is te beluisteren. Hierin wordt ze geïnterviewd over haar jeugd, familie, de Coup van 1965, kolonialisme en apartheid, vrouwenemancipatie en feminisme, verzet tegen racisme en het patriarchaat en historische ontmoetingen en terugblikken.
Poëzie en Verzet is uitgebracht in een zeer kleine oplage alleen bedoeld voor vrienden en familie, gezien de positieve reacties wordt nu onderzocht of het breder verspreid kan worden.
Voor meer informatie mail naar:
Indien u geïnteresseerd bent in de bundel Poëzie en Verzet, laat ons dat dan weten per e-mail: info@ceritafakta.nl.
De publicatie Poëzie & Verzet is speciaal samengesteld voor Cisca Pattipilohy die 26 februari 2026, 100 jaar werd. Haar actieve leven weerspiegelt een eeuw aan veranderingen die naadloos samenvallen met grote historische ontwikkelingen en gebeurtenissen in Indonesië.
Hier is (interne link maken op de website) podcast Cerita Cisca. is te beluisteren. Hierin wordt ze geïnterviewd over haar jeugd, familie, de Coup van 1965, kolonialisme en apartheid, vrouwenemancipatie en feminisme, verzet tegen racisme en het patriarchaat en historische ontmoetingen en terugblikken.
Yang diharap tidak ada
Yang ada tidak diharapkan
Kesadaran hidup adalah pemberontakan
Hidup tidak hanya untuk hidup
Kita harus belajar berdamai dengan mimpi-mimpi kita
Kita harus berkaca di dalam sepi
R E N D R A
Wat gehoopt wordt, bestaat niet
Wat bestaat, wordt niet verwacht
Het besef dat het leven rebellie is
Het leven is niet alleen maar om te leven
We moeten leren vrede te sluiten met onze dromen
We moeten in de stilte reflecteren
R E N D R A
