Emmy Saelan, is een onafhankelijkheidsstrijder en verpleegster uit Makassar, Zuid-Sulawesi. Tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog groeit zij uit tot een belangrijke vrouwelijke verzetsstrijder. Ze is een van de eerste Indonesische vrouwen die tijdens de revolutie op het slagveld sneuvelt.
Saelan werd op 15 oktober 1924 geboren in Makassar. Haar vader, Amin Saelan, was actief binnen de Indonesische nationale beweging en het onderwijs. Emmy volgde eerst onderwijs aan de ELS en behaalde in 1937 haar diploma aan de Zuster School. Vervolgens ging ze naar de HBS. Toen Japan in 1942 de kolonie Nederlands-Indië bezette, werden veel scholen gesloten. Haar vader liet haar daarom verder studeren aan een Japanse middelbare school. Daarna volgt ze een medische opleiding aan het Stella Maris-ziekenhuis in Makassar. In 1945 rondt ze haar opleiding af en gaat ze als verpleegster in het ziekenhuis werken.
Na de Indonesische onafhankelijkheidsverklaring van 17 augustus 1945 breekt in Makassar een gewelddadige strijd uit tussen Indonesische onafhankelijkheidsstrijders en geallieerde Nederlandse troepen. Saelan raakt al snel betrokken bij het verzet. Vanuit haar beroep als verpleegster voorziet zij strijders van medicijnen, voedsel en kleding. Via Perguruan Nasional, een nationale school die na de oorlog was opgericht door Sam Ratulangi, komt ze in contact met Robert Wolter Mongisidi, die later een van haar belangrijkste medestrijders werd.
Ze neemt actief deel aan het georganiseerde verzet en protesteert tegen de arrestatie van gouverneur Sam Ratulangi . Ze is betrokken bij pogingen om gearresteerde Indonesische leiders te bevrijden. Samen met journalist en verzetsstrijders Salawati Daud vecht Saelan tegen de koloniale bezetter. De overval op een politiekazerne in Masamba, een inval, door hun geleid, is een van de bekendste acties.
In 1946 verlaat ze haar baan als verpleegster om zich volledig aan de gewapende strijd te wijden. Samen met haar broer Maulwi sluit ze zich aan bij de Lipan Bajeng-militie in Polongbangkeng waar ze het enige vrouwelijke lid was.
Saelan wordt actief binnen Lapris, het Indonesische Volksstrijdleger van Sulawesi. Daar versterkt zij de medische dienst en begeleidt ze Mongisidi tijdens guerrillapatrouilles. Binnen de speciale eenheden van Lapris, Harimau Indonesia, krijgt ze de leiding over de vrouwenafdeling en de medische dienst. Vanwege haar lichte huid kreeg ze de codenaam Daeng Kebo. Saelan stond bekend om haar kennis van geheime codes en hielp mee bij verschillende verzetsacties, waaronder aanvallen op Nederlandse posten en het bevrijden van gevangengenomen strijders.
Op 21 januari 1947 valt het KNIL een verzetsbasis in Tidung aan. Tijdens de gevechten krijgt Saelan de opdracht gewonde strijders naar Kassi-Kassi te evacueren. Onderweg worden zij en haar groep omsingeld door Nederlandse troepen met tanks en moderne wapens. Ondanks hun grote numerieke en militaire achterstand weigeren Saelan en haar strijders zich over te geven. Toen de situatie uitzichtloos werd, liet Saelan handgranaten ontploffen waarbij zijzelf en acht KNIL-soldaten om het leven kwamen.
Haar dood veroorzaakte grote rouw onder de Indonesische strijders. Saelan werd later begraven op de Heldenbegraafplaats Panaikang in Makassar en erkend als nationale held. Ter nagedachtenis aan haar werden monumenten opgericht en straten naar haar vernoemd. Emmy Saelan geldt daarmee als een belangrijk symbool van het Indonesische verzet en van de rol van vrouwen in de onafhankelijkheidsstrijd.
Emmy Saelan
Sulawesi / 1924–1947
